تقیسم‌بندی اهداف

اهداف را از دو نظر می‌توان تقسیم کرد؛ یکی از نظر زمان و دیگری از نظر تقدّس و اهمیت. در رابطه‌ی با بخش اول، متخصّصین فنّ، نوعاً اهداف را به سه دسته كوتاه‌مدّت (1 تا 2 سال)، ميان‌مدّت (5 تا 7 سال) و بلند‌مدّت (15 تا 17 سال) تقسيم مي‌كنند.(1)  لکن در مورد تقسیم اهداف از حیث ارزش و اهمّیّت، نکاتی را باید مورد توجه قرار دهیم:

برترین اهداف

هیچ هدفی مقدّس‌تر از تقرّب به خداوند و توفیق جلب رضایت خداوند نیست. به همین خاطر قبلاً گفته شد که: اهل بیت (علیهم‌السلام) اوقات خود را به همین سمت جهت می‌دادند.(2)  و از ما نیز همین را مطالبه کرده‌اند. حضرت امیر (علیه‌السلام) می‌فرمایند:"إِنَّ أَوقَاتِكَ أَجزَاءُ عُمرِكَ فَلَا تَنفَد لَكَ وَقتاً إِلَّا فِيمَا يُنجِيكَ"(3)  یعنی اوقات تو همان اجزای عمر تو هستند، پس هیچ وقتی را نابود نکن مگر در اموری که باعث نجات تو شود. در برخی روایات، ولایت اهل بیت (علیهم‌السّلام)، هدف نهایی دانسته شده"إِنَّ وَلَايَةَ مُحَمَّدٍ هِيَ الْغَرَضُ الْأَقْصَى وَ الْمُرَادُ الْأَفْضَلُ..."(4)  لکن دلیل مطلب این است که تنها راه تقرّب به خدای متعال اتصال به ولایت اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم‌السّلام) است که با پیروی از ایشان می‌توان به آن هدف مقدّس رسید.(5)  و رسیدن به آن عامل تقرّب به خداوند و موجب جلب رضایت اوست.
از طرفی پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله)، وقت را سرمایه بندگان خدا دانسته و می‌فرمایند:"بَل رَأسُ مَالِ الَعبدِ أَوقَاتُهُ" (6)، ما نباید این سرمایه را در هر امری به کار ببریم. بنابراين بايد از عمر خود در اين راه كمال استفاده را ببريم.

1.ر.ک: جزوه: برنامه ریزی در راستای تحصیل و زندگی طلبگی، دبیر خانه کمیته تهذیب و اخلاق وابسته به مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره)، ص9.
2.در دعایی مربوط به روز مباهله از اهل بیت (علیهم السلام ) چنین یاد می کنیم:"وَ جَزَّءُوا أَوقَاتِهِمْ فِيمَا يُرضِيكَ." يعني اوقات خود را در مسير رضايت الهي جهت داده اند. الكفعمي، المصباح، ص690، الفصل الثامن و الأربعون. و نیز: مصباح ‏المتهجد، ص764.
3.غرر الحكم، ص159، في اغتنام الأعمار و المهل، ح 3025. این روایت به شکل دیگری هم بیان شده است:"... فَلَا تَنفَد لَكَ وَقتاً فِی غَیرِ مَا یُنجِیکَ"پس هیچ وقتی را، در غیر اموری که باعث نجات تو می شود، نابود نکن.
4.بحار الأنوار، ج26، ص290، باب 6. ادامه روایت چنین است:"... إِنَّ وَلَايَةَ مُحَمَّدٍ هِيَ الْغَرَضُ الْأَقْصَى وَ الْمُرَادُ الْأَفْضَلُ همانا ولایت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) همان هدف نهایی و مراد افضل است. مَا خَلَقَ اللَّهُ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ لَا بَعَثَ أَحَداً مِنْ رُسُلِهِ إِلَّا لِيَدْعُوَهُمْ إِلَى وَلَايَةَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ خُلَفَائِهِ‏... خداوند احدی را نیافریده و هیچ یک از انبیائش را نفرستاده مگر این که آن ها را به ولایت محمد و علی و خلفاء او (علیهم السلام) دعوت کرده است". و گاهی هم خود مولی الموحدین (علیه السلام) را هدف نهایی دانسته اند:"قَاتَلَكُمُ اللَّهُ أَنَّى تُؤْفَكُونَ أَ فِي الصِّدِّيقِ الْأَكْبَرِ وَ الْغَرَضِ الْأَقْصَى تَرْمُونَ" خداوند شما را بکشد! به کجا دروغ می بندید؟ آیا در مورد علی (علیه السلام) که صدیق اکبر و هدف نهایی است حرف ناروا می زنید؟ ر.ک: بحار الأنوار، ج33، ص401، باب 23.
5.لذا در روایت دیگری می خوانیم:" فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْمَوْجُودِينَ فِي عَصْرِ مُحَمَّدٍ ص فَإِذَا كَانَ أَسْلَافُكُمْ إِنَّمَا دُعُوا إِلَى مُوَالَاةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَأَنْتُمْ لَمَّا شَاهَدْتُمُوهُمْ فَقَدْ وَصَلْتُمْ إِلَى الْغَرَضِ وَ الْمَطْلَبِ الْأَفْضَلِ إِلَى مُوَالَاةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَأَنْتُمُ الْآنَ فَتَقَرَّبُوا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِالتَّقَرُّبِ إِلَيْهِمْ وَ لَا تَتَقَرَّبُوا مِنْ سَخَطِهِ وَ لَا تَبَاعَدُوا مِنْ رَحْمَتِهِ بِالْإِزْرَاءِ عَنَّا ". بحار الأنوار، ج91، ص8، باب 28.
6.ورام بن ابی فراس، مجموعة ورام، ج1، ص107.

لینک های مرتبط با این موضوع

اصول برنامه‌ريزي(قسمت اول)

اصول برنامه‌ريزي(قسمت دوم)

اصول برنامه‌ريزي(قسمت سوم)

اصول برنامه‌ريزي(قسمت چهارم)

اصول برنامه ریزی(قسمت پنجم)