قرآن، نعمتي بي كرانه
درباره قرآن، اهميت و خطر بي توجهي به آن امیرالمؤمنین(علیه السلام) فرموده اند: «وَاللهَ اللهَ فِي الْقُرآنِ لا يَسْبِقْكُمْ بِالْعَمَلِ بِهِ غَيْرُكُمْ.»[1] و خدا را خدا را! در مورد قرآن در نظر داشته باشيد؛ پس ديگران در عمل به آن بر شما پيشي نگيرند.
از اول خلقت بشريت تا حال چيزي چون كتاب الهي بر انسان از جانب خداوند هديه نشده است. براي فهم خط ميخي سه نسل تلاش كردند تا كه بتوانند سنگ نوشته هاي ميخي را بخوانند. گاه براي پيدا كردن درمان يك درد و شفاي آن، همه هستي خود را به حراج مي گذاريم ولي براي يافتن درد و درمان بيماری های معنوی، روحی، اخلاقی خود چه کرده ایم؟ آيا قرآن دری به سوی خداوند متعال و شفای بيماري های ما نيست؟
قرآن، و معارف آن
قرآن اقيانوس بيكراني از معارف الهيه است كه برخي از آنها عبارتند از:
1. حقايق مربوط به ماوراء،صفات و اسماء الهي، امور غيبي، قيامت، برزخ، عوالم ملكوت و حقايق عالم: «وَ اَنْزَلَ اللهُ عَلَيْكَ الكِتابَ وَ الْحِكْمَهَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ»؛[2] و خداوند كتاب و حكمت بر تو نازل كرد و آن چه را نمي دانستي به تو آموخت. نظير همين آيه است «كَمَا اَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَ يُزَكّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَهَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ؛»[3] همان طور كه در ميان شما فرستاده اي از خودتان روانه كرديم، آيات ما را برای شما مي خواند، و شما را پاك مي گرداند، و به شما كتاب و حكمت مي آموزد، و آن چه را نمي دانستيد به شما ياد مي دهد.
2. ارشاد به حكم عقل: فَبَعَثَ فيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَاِلَيْهِمْ اَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَاْدوهُمْ ميثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّروُهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ.[4] "پس برانگيخت در ميان آنان فرستادگانش را و پي در پي پيامبرانش را به سوي آنان فرستاد تا از آنان اداي ميثاق فطرتش را بخواهند و نعمتهاي فراموش شدة خداوند را به آنان يادآوري كنند." به اين دليل، شايد اسامي و القاب قرآن نظير «ذكر»،«ذكري» و «تذكره» ناظر به همين مطلب باشد كه قرآن مشتمل بر مطالبي است كه عقل و فطرت بشر آنها را ميفهمد و يا ميتواند بفهمد ولي نياز به يادآوري دارد.
3. همچنين برخي مطالب قرآن «احكامي» است كه عقل بشر چون به مباني و مبادي آن احاطه ندارد و نميتواند تمام مصالح و مفاسد و ابعاد آن را درك كند. به طور طبيعي خودش راهي به آن ها ندارد و آنها را امور تعبدي ميگويند.
در هر صورت فراموش نشود كه ما به وحي الهي تعبد داریم خواه سرّ احكام برای ما روشن شود و يا نسبت به آن علمي نداشته باشيم. به تعبير قرآن؛ « آمَنّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا»؛[5] چون از جانب خداست، ميپذيريم و روي سر و چشم ميگذاريم.
شيوه تلاوت قرآن
1.سحرگاهان بهترين هنگام تلاوت است، كه «وَ رتلناه ترتيلا»[6]
2.تلاوت كمتر از 50 آيه در شبانهروز نباشد تا يك حزب را تلاوت كند.
3.اگر وقت نداشته و يا سواد ندارد 100 مرتبه سوره توحيد را تلاوت كند.
4.تلاوت پر كردن خلا هاي زماني است كه مایه حيات انساني شود.«وَ ننزل من القرآن ما هوَشفاء و رحمه للمْؤمنين و لا يزيد الظالمين الا خسارا»؛[7]
پيشي گرفتن غيرمسلمانان از مسلمانان در عمل به قرآن
بخشي از معارف قرآن همچنان كه اشاره شد، معارفي است كه بشر اگر خود به درستي تأمل كند آنها را در مييابد، ولي چون مجال فكر كردن نمييابد، و يا بهتر بگوييم، به سبب فرو رفتن در ماديات عموماً از آنها غفلت ميورزد، توجهش به آنها جلب نميشود. بنابراين تنها راه دستيابي به اين معارف مسلمان بودن نيست. از اين رو اين امكان وجود دارد كه كساني بدون آن كه مسلمان و پيرو قرآن باشند، با عمل كردن به اين سنخ از معارف، از فوايد و آثار مطلوب آن برخوردار گردند، و حال آن كه مسلمانان ـ با وجود اين كه اين معارف در قرآن برايشان بيان گرديده ـ در اثر عمل نكردن به آن ها از قافله عقب افتاده و غير مسلمانان، در اين زمينه گوي سبقت را از مسلمانان بربايند. در چند قرن پيش اگر كسي به ما مي گفت شايد روزي بيايد كه ديگران در عمل به قرآن از شما جلو بيفتند، ما باور نكرده آن حرف را يك شوخي تلقي ميكرديم. چنان چه برخي باورش ندارند.
اميرالمؤمنين(عليهالسلام) با چشم تيزبين و آيندهنگر خود روزي را ميديد كه تقيد غيرمسلمانان در عمل به برخي احكام اسلام از ما مسلمانان بيشتر خواهد شد و آنان در عمل به قرآن از ما سبقت خواهند گرفت. «نظم امركم» دستور قرآن و امام و پيشواي ما است، اما ما پيروان قرآن و علي (عليهالسلام) امروزه در عمل به اين دستور از برخي از ملل دنيا عقبتر هستیم که تأسفي نابخشودني است. برخي از اموري كه ديگران به آن رسيده اند و ما چندان تدبيري براي آنها نداشته ايم عبارتند از:
1.قانونمندي:
قانون مندي و برخورد جدي در برابر تخلفات قانوني از جمله نكاتي است كه اهل دنيا براي تدبير دنياي خويش از آن غافل نمانده اند.
2.معاملات بانكي بدون ربا:
تايك سال گذشته در ژاپن معاملات بانكي بي بهره بود. اما اينك مشكل پيدا كرده و 25 صدم درصد ارتقاء داده اند. اين نوع عمل با بهره هاي بانكي 24% و 18% و اينك در دولت اسلامي 14% ماكجا؟
3.نظارت بر امور:
كجاي دنيا و در بين كشورهاي پيش رفته، كارها از بنيان و رو بنا، اين گونه گسسته و بدون نظارت است؟
4.روشن نبودن معروف و منكر:
بسياري از ما هنوز باور نداريم كه حكومت اسلامي به پا شده و هنوز حد و حدود روشني بر احكام بيان نكرده و عمل نمي كنيم. آيا منكرات، معروفاتِ وزارت خانه ها براي خود مديران و وزراء ما روشن است؟
5.اتقان در كارها:
نوع ساخته پرداخته هاي جهان مشترك، ژاپن، چين، اندونزي و... و ارسال آنها به كشور ما با كشور هاي ديگر فرقي جدي دارد. آيا نبايد انديشيد كه كجاي كار را خوب انجام نداده ايم؟ آيا در وظيفه ملي _ ديني خود تلاش كرده ايم؟ تسامح و تساهل چه به سر ما آورده است؟ خلاصه ما كجاي كار هستيم؟
خدا نكند كه با اين گفته ها و نوشته ها در مقام كوبيدن اهل اسلام باشيم و يا خارجي را بر مسلمين ترجيح دهيم. اما بايد خير خواه خويش بود و از خود انتقاد كرد و آن را پذيرا بود. نكند كه فرصت ها از دست برود، و ما چون برخي خائنين به نظام تنها تدبيرمان؛ خود، قبيله خويش، حفظ رياست دو روزه باشد و خود را در درگاه خداوند و نزد شهداء و امام و امت مديون ساخته باشيم!
رشته عمر بسته به موئي است هوش دار غم خوار خويش باش غم كار و بار چيست؟
--------------------------------
[1] . نهجالبلاغه، نامه 47،
[2] . سوره مباركه نساء، آيه شريفه 113.
[3] . سوره مباركه بقره، آيه شريفه 151.
[4] .بحارالانوار، ج 11، ص 60،روايت 70، باب 1.
[5] . سوره مباركه آل عمران، آيه شريفه 7.
[6] . سوره مباركه مزمل، آيه شريفه 4.
[7] . سوره مباركه اسراء، آيه شريفه 82.
حجت الاسلام والمسلمین آقاتهرانی
برای مطالعه موضوعات ذیل بر روی آنها کلیک کنید:
اصول برنامه ریزی(قسمت هفتم)، راهکار هدفیابی
مبنای تقلید چیست؟
چرا صلوات اين قدراهميت دارد؟
درمان سستی روح
عوامل مؤثر در راهیابی به دیدار امام عصر ارواحنافداه-قسمت اول
معرفي اجمالي امام زمان عليهالسلام
نامه امام علی علیه السلام به مالک اشتر
برنامه هفتگی
قرآن، اقیانوس بی کران معارف الهی
