گناهان سه دسته اند

اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) برای گناهان انواعی را بیان داشته اند، با توجه به این روایت از امیرمؤمنان (علیه السلام)، حقیقت بهتر روشن می گردد.

روایت مرفوعه ای است، از عَليّ بنُ اِبراهيمَ که ایشان نقل فرموده که «صَعَدَ اَميرُالمُؤمِنينَ ((علیه السلام)) بِالكوفَهِ المِنبَرِ، فَحَمِدَ اللهَ وَ اثنَي عَلَيهِ، ثُمَّ قالَ: اَيّهَا النّاسُ اِنَّ الذُّنوبَ ثَلاثَهٌ: ثُمَّ اَمسَكَ. فَقالَ لَه حَبَّهُ العُرَنِيُّ يا اَميرَالمُؤمِنينَ: قُلتَ الذُّنوبُ ثَلاثَهٌ، ثُمَّ اَمسَكَ، فَقالَ: ما ذَكَرتُها اِلّا وَ اَنَا اُريدُ اَن اَفَسِّرَها، وَ لكِن عَرَضَ لي بُهرٌ  حَالَ بَيني وَ بَينَ الكَلام.ِ نَعَم، ‌الذُّنوبُ ثَلاثَه: فَذَنبٌ مَغفورٌ، وَ ذَنبٌ غَيرُ مَغفورٍ، وَ ذَنبٌ نَرجُوا لِصَاحِبِه وَ نَخَافُ عَلَيهِ. قالَ يا اَميرَالمُؤمِنينَ: فَبَيِّنهَا لَنا، قالَ: نَعَم، اَمَّا الذَّنبُ المَغفُورُ فَعَبدٌ عاقَبَهُ اللهُ عَلَي ذَنبِهِ فِي الدُّنيا، فَاللهُ اَحلَمُ وَ اَكرَمُ مِن اَن يُعاقِبَ عَبدَهُ مَرَّتَينِ، وَ اَمَّا الذَّنبُ الذيِ لا يُغفَرُ، فَمَظالِمُ العِبادِ بَعضِهِم لِبَعضٍ، اِنَّ اللهَ تَبارَكَ وَ تَعالي اِذا بَرَزَ لِخَلقِهِ اَقسَمَ قَسَماً عَلَي نَفسِهِ، فَقَالَ: وَ عِزَّتي و جَلالي لا يَجُوزُني ظُلمُ ظالِمٍ وَ لَو كَفٌّ بِكَفٍّ وَ لَو مَسحَهٌ بِكَفٍّ وَ لَو نَطحَهٌ ما بَينَ القَرناءِ ‌اِلي الجَمّاءِ فَيَقتَصُّ لِلعِبادِ بَعضِهِم مِن بَعضٍ حَتَّي لا تَبقَي لِاَحَدٍ عَلي اَحَدٍ مَظلَمَهٌ ثُمَّ يَبعَثُهُم لِلحِسابِ. وَ اَمَّا الذَّنبُ الثّالِثُ: فَذَنبٌ سَتَرَهُ اللهُ عَلَي خَلقِهِ وَ رَزَقَهُ التَّوبَهَ مِنهُ فَاَصبَحَ خائِفاً مِن ذَنبِهِ رَاجِياً لِرَبِّهِ فَنَحنُ لَه كَمَا هُوَ لِنَفسِهِ نَرجوا لَهُ الرَّحمَهَ وَ نَخافُ عَلَيهِ العَذابَ.» 

عبد الرّحمان بن حمّاد گوید:

در کوفه حضرت مولی علی (سلام الله علیه) بر فراز منبر رفته، حمد و ثنای خداوند را گفت، و سپس فرمود: ای مردم! گناهان سه دسته اند، و ساکت شد.

حَبَّه عُرَنیِ گفت: ای امیرمؤمنان! گفتید گناهان سه دسته اند و ساکت شدید!

حضرت فرمود: این نگفتم مگر این که خواستم آن را تفسیر کنم. لیکن بر من حالت آمادگی قبل از سخن دست داده است. بله، گناهان سه گونه اند: گناه بخشیده شده، گناهی که برای صاحبش امید (بخشش) است و آن که خوف (عذاب) بر آن است.

راوی گفت: ای امیرالمؤمنین! آن ها را برای ما بیان فرما!

فرمود: اما گناهی که بخشیده شده، آن است که خداوند صاحبش را در این دنیا عقوبت کند. پس خداوند بردبارتر و گرامی تر است از این که بنده خویش را دو بار به عقوبت بگیرد. و امّا گناهی که بخشیده نمی شود، ظلمی است که برخی نسبت به دیگر مردم روا می دارند. البته خداوند تبارک و تعالی هنگامی که بر بندگانش آشکار گشت، به خویشتن سوگند خواهد خورد و خواهد گفت: به عزّت و جلالم سوگند! از کنار من ظلم ظالمی نخواهد گذشت، گرچه به اندازه زدن دستی به دستی، و یا کشیدن دستی به کف دستی، و اگر ضربۀ شاخی از حیوان شاخ داری به آن که شاخ ندارد زده باشد. پس از آن، انتقام برخی از بندگان را از بعض دیگر بگیرد. تا این که هیچ کس به دیگری حقّی نداشته باشد. سپس آن ها را برای حساب برانگیزد. اما گناه سوّم: آن گناهی است که خداوند بر خلقش پوشانیده و توفیق توبه به او عطا فرموده است. بنابر این، او بیمناک از گناه خویش و امیدوار به خدایش می باشد. پس ما برای او چون خودش امید بخشش داشته بر او امید بخشش داریم و از عذاب بر او بیمنا ک هستیم.